Insigamigani

Yarumye Gihwa

Page 1 of 2

Uyu mugani baca ngo: "Yarumye gihwa", bawuca iyo babajije umuntu iki n'iki agaceceka,

cyangwa se babonye ababara agashinyiriza ashira, ariko ntatake; ni bwo bavuga, bati: "Yarumye

gihwa". Wakomotse kuri Gihwa wari umutware w'i Kibali mu Ruhengeri n'ahandi byegeranye;

ahayinga umwaka w'i 1500.

Muri ayo magingo, abakongoro bamaze kwica Ndahiro Cyamatare, Gihwa yigaruriye utwo

turere; aca iteka ry'uko nta muntu uzongera kugurana imyaka mu Kibali. Ubwo yavugaga uturere

tw'u Rwanda rudahinga amashaza; nk'u Buganza, u Bwanacyambwe, a Mayaga n'i Nduga

n'ahandi; dore ko guhinga amashaza byakwiriye mu Rwanda hose vuba. Ubundi bahingaga

amasaka, yera bakajya kuyagurana amashaza mu nkiga.

Gihwa rero amaze guca iteka abwira Abanyakibali, ati "Uwo muzabona azanye amasaka

kugurana amashaza, mujye muyamwambura mumureke yigendere, ariko ntimukagire icyo

mumutwara; icyakora nabateraho amahane, mujye mumunzanira murume." Yari umuhanga wo

kuryana amenyo. Kuva ubwo uwo babonanye amasaka bakayamwambura, yatera amahane

bakamujyana kwa Gihwa akamurya amenyo. Biba akamenyero, uwo babonye bakamwambura,

unaniranye bakamwegereza Gihwa akamushishimura akagenda avirirana. Yahura n'abandi baje

kugurana bagakimirana ubutarora inyuma. Mu gitondo, abo mu turere twose baba bamaze

kumenya iteka rya Gihwa, bacukira aho ntibongera gukinisha kujya mu Kibali. Ubwo mu

Bwanacyambwe kuri Kigali, ahitwa mu Busasanzobe, hagatura umugabo witwa Rubango; yari

yarabyirukiye mu bushumba, ari umwungeri uzi gukura inyana amahembe byaribuwe.

Rimwe rero yicarana n'abandi mu mpinga ya Kigali, baraganira bagera aho bavuga ko

batakibona aho bagurana amashaza; batekereza iteka rya Gihwa. Rubango abwira bagenzi be, ati:

"Nimutoranye abantu babiri b'intwari tuzajyane kugurana amashaza mu Kibali maze nzarebane

n'uwo muntu wigize ishyano." Batoranya abantu bucya bikorera amasaka baboneza iyo mu

Kibali, Rubango uwo yari afite inshuti nyinshi banywanye; mu mayira bakagenda nijoro, bwajya

Page 1 of 2
Created by:
Published: December 03, 2025
Share: