Insigamigani

Yaciye uwa Nkebya

Uyu mugani, bawuca iyo babonye umuntu wibese abandi akagenda rwihishwa ntibamenye ikirari

cye; niho bavuga, ngo: "Yaciye uwa Nkebya!" Wakomotse kuli Nkebya ya Ndabarasa, ku

Kamonyi; ahagana mu mwaka w'i 1700.

Uwo muhungu wa Ndabarasa witwaga Nkebya ari we musekuruza w'Abanyiginya b'Abakebya

mu Barabarasa, yabyirutse akunda guhigisha umuheto, bituma se abimukundira cyane kuko yari

umukogoto w'agahebuzo. Ariko ngo yari afite n'ingeso yamwokamye y'ubusambanyi; icyakora

akayihisha bizimije ntimenyekane hanze; gusa akayimenyekanaho na murumuna we umwe gusa

witwa Burabyo. Bimaze iminsi bene Ndabarasa bandi bakomeza kubahurahura. Barabazanya,

bati: "Ibyo Nkebya na Burabyo bavuganira mu bwiherero ntitubimenye ni ibiki?" Habura

uwabimenya. Bahamagara Nkebya na Burabyo mu giterane, barababaza, bati: "Ibyo muhora

muvugana mwiherereye ntimubiduhingukirize ni ibiki?" Bati: "Aho ntimuri abashimusi?"

Barabaseka cyane by'urumenesha. Nkebya na Burabyo barabihorera, barababisa bigira ku kiraro

cyabo.

Bamaze kugenda, bamwe muri bakuru babo, bati: "Erega si no kuganira byonyine, ahubwo

bigera na nimugoroba bagacana amarenga bakagenda ntihagire umenya aho bagiye." Abandi,

bati: "Muzareke tububikire tuzamenya aho baba bagana n'ibyo bahakora." Ubwo mukuru wabo

Balyinyonza yari afite umugore w'inshoreke, akaba umusambane wa Nkebya cyane; yashaka

kujyayo, agaca mu kayira k'akarari yihangiye bene se batazi.

Nuko bimaze iminsi ingeso ya Nkebya na muka Balyinyonza iramenyekana, kuko bakomeje

kubaneka. Bene Ndabarasa bajya inama yo kubacira igico ngo bazabafate. Ariko babigira mu

rwenya rwa gihungu na kivandimwe. Bigeze nimugoroba babona Nkebya na Burabyo bongeye

gushembekeranya. Abandi bacanirana amarenga: umwe agenda ukwe, undi ukwe, bajya

kubategera mu mayira asanzwe ajya ku kiraro cya Balyinyonza cyari mu Kabare ka Kamonyi

(Taba). Ubwo bakwirwa imishwaro; uwitwa Semugaza asigara inyuma, ajya mu rucucu rwari mu

mucyamo wa Nyamilyango ahagana mu Kabare. Muri iryo hihibikana, Balyinyonza yafashe iya

mbere. Akandagiye iwe, Nkebya aramwumva aturumbuka mu nzu yiruka. Bamuhombokaho

bamwirukana; aranura arabasiga. Bakurikira akayira gasanzwe baramuheba; naho yiciriye mu

mucyamo wa Nyamilyango.

Nuko induru irakorerana, Nkebya aca ibinyuku na Semugaza. hahandi yisigariye mu rucucu.

Semugaza aramucakira. Amaze kumusingira, ibyivugo abivaho! Abandi banyuze amayira

asanzwe bumvise Semugaza yivuze baza bamugana, basanga yamutaye muri yombi. Maze

baricara si uguseka Nkebya! Bamuseka urwenya rw'urumenesha, abura uko yakwizigura

aramwaragurika gusa. Kuva ubwo rero uwo mucyamo wa Nyamilyango, uwuciyemo wese muri

bene Ndabarasa, bakavuga ngo yaciye mu mucyamo wa Nkebya. Bitinze n'undi muntu wese

yagenda yihishe, bati: "Yaciye uwa Nkebya." ('uwa' ni uwo mucyarno, na we Nkebya ni mwene

Ndabarasa)

Guca uwa nkebya = Kwibeta; kwiyorobeka rwihishwa.

Created by:
Published: December 03, 2025
Share: